Danuta Ney-Smolarska Skrzydła. Rozmowy z zegarem [książka]

OPIS KSIĄŻKI:

„Zawsze czułam, że muszę latać. Zawsze też bałam się latania. Skrzydła. Rozmowy z zegarem to opowieść o lataniu pomimo okoliczności. Bo tworzę, choć ta droga zawsze była pełna przeciwności. Opowiadam swoją historię dla dzieci i wnuków, bo to oni stali się siłą napędową mojego tworzenia, które zawsze wydarzało się „pomimo” a nie „z powodu”. Moje skrzydła jednak wyrosły – latam wśród słów, kolorów i relacji, którymi utkana jest codzienność. Taka jest moja historia.” (Danuta Ney-Smolarska)

Skrzydła. Rozmowy z zegarem to opowieść o tym, jak obowiązki – zwłaszcza kobiece – mieszają się z ambicjami, twórczością i rodzinnymi oczekiwaniami. Autorka snuje swoją opowieść, niczym baśń z 1001 nocy: od odległych, choć nienostalgicznych, wspomnień parkietowych mieszkań lat’60., przez trudy lat ’80 aż do współczesności – kolorowej i intensywnej. Wreszcie – własnej?

To przede wszystkim opowieść o emancypacji, o znalezieniu własnego głosu niekoniecznie we „własnym pokoju”. To książka dla innych kobiet – zarówno dojrzałych, które – tak jak bohaterka – czasem patrzą wstecz i surowo się rozliczają z własnym życiem, jak i tych młodych, które dopiero szukają swojej drogi. Ta droga zbyt często wykuwana jest pomiędzy obowiązkami rodzinnymi a pragnieniem indywidualności.  

Ale wskazane byłoby, aby przeczytali ją także mężczyźni. Może dojrzą coś więcej? I docenią swoje partnerki?

Danuta Ney-Smolarska – studia artystyczne ukończyła na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Dyplom uzyskała na Wydziale Architektury Wnętrz, pod kierunkiem prof. Tadeusza Kwaka. Zajmuje się projektowaniem wnętrz, malarstwem, grafiką, grafiką użytkową i rysunkiem. To malarka, która potrafi zamienić płótno w poetycką opowieść o barwie i świetle. Jej obrazy balansują między realizmem a metaforą, przyciągając uwagę subtelną grą kolorów i nastroju. Od lat wierna sztuce, pokazuje, że malarstwo może być jednocześnie intymnym wyznaniem i zaproszeniem do wspólnej podróży. Ta książka, intensywnie ilustrowana jej obrazami, jest jednocześnie jej debiutem poetycko-prozatorskim.

FRAGMENTY KSIĄŻKI

***

Modlitwa

Ptaku niebieski co pływasz wśród skał
Ty co rodzisz wierne kwiaty
Nadaj rytm naszemu dniowi
Rytm codzienności szlachetność chwili
Błądzącemu dodaj realizmu
Pesymiście optymizmu
Głodnemu sytości
Nudziarzowi chwil rozkoszy
A mnie dodaj – siły pokonywania dnia

23.06.1975

***

Czy ja się kiedyś modliłam przed snem?

Przede wszystkim: nie sypiam. Próbowałam wszystkiego: terapii czaszkowo-krzyżowej, rytuałów, higieny snu. Nie palę, nie piję, nie oglądam ekranów przed snem. Czytam książkę, aż zaczynam przysypiać – ale wystarczy, że ją odłożę, zgaszę światło, i… cyk. Już po wszystkim. Zostaję ja, a sen odchodzi, zanim mnie przytuli. Obrazy? Nie patrz na mnie teraz. Prawda, czasem w końcu zasnę, ale nawet jak się uda, to budzę się o trzeciej – i koniec. Zabawne. Teraz bezsenność leczy się na terapiach, holistycznie. Ale ja nigdy nie podeszłam do tego systemowo. Zawsze były inne rzeczy, ważniejsze. Świat się nie kończy na dyskomforcie matki, żony, kobiety. Jej dyskomfort jest może nawet w codzienność wpisany. Na liście spraw ważniejszych jest przecież wszystko inne, bo to wszystko inne kobieta – ja

– wprawia w ruch. I tak właśnie zawsze było i jest nadal: małe dzieci, dom, opieki, obowiązki, wnuki, zwierzęta, powinności.

Szszszsz! Nie dopytuj się za wcześnie. Noc ma swoje tajemnice, a ja przecież nie zdradzę ci niczego ponad to, co zaplanowałam na dziś. Z tym niespaniem, to kiedyś trafiły mi się leki na kręgosłup… i owszem! To dopiero było spanie! Jak w czarnej dziurze. Na szczęście na czas zdążyłam się zorientować, że leku nie biorę już ze względu na ból, a przecież nie można go odstawić z dnia na dzień. Ale wiesz? Zrobiłam to! Nie wolno, ale to zrobiłam. I czarne dziury się też skończyły.

Zegarze, słuchasz mnie?

Tik-tak.

RECENZJA (FRAGMENTY)

„Ta książka ma w sobie bardzo piękną melodię. 

Czasem jest tak, że bierzesz książkę do ręki i ona nie płynie, staje w miejscu, ciężko się ją czyta. Dlatego tak cenię książki, które mają swoją melodię, która pojawia się w czytaniu. To dzięki temu czyta się je lekko. 

Opowieść Danuty Ney-Smolarskiej ma w sobie właśnie jakiś taki swój rytm, który sprawia, że czytelnik miękko płynie z tą opowieścią. 

To jest po prostu piękne.

Fajnie, że to jest ilustrowane obrazami i wierszami. Chyba właśnie te wiersze najbardziej urzekają mnie w całej książce – bardzo do mnie trafiają. Zresztą jej proza też brzmi jak wiersz. 

Uważam, że każda kobieta, zwłaszcza kobiety w moim wieku – 50 plus, znajdzie elementy swojej biografii w tej książce. Każda znajdzie te elementy związane z mieszkaniem, brakiem wody, pieluch, wychowaniem dzieci, pracą, brakiem pracy. Można się identyfikować, można w niej odnaleźć też siebie. Można odnaleźć w tych przemyśleniach autorki swoje przeżycia. I to jest też bardzo fajne. 

Bardzo mi się podoba cytat, który aż sobie zanotowałam: „Miłość rzadko kiedy okazuje się zupełnie bezproblemowa”. To zdanie pojawia się w książce co prawda w kontekście niespodziewanym, gdy oni biorą sobie do domu wilczura, a mieszkają w małym mieszkaniu i mają już dzieci. Ale oczywiście bardzo łatwo przenieść to zdanie na inne sfery życia.

Autorka bardzo wdzięcznie o tym opowiada. Wychowała się w domu, gdzie kobiety nie pracowały – i gdzie za sukcesem silnego mężczyzny zawsze stoi kobieta. Facet idzie niby przodem, ale to ona stoi za nim cały czas jak anioł stróż. On jest zdecydowany, robi biznes, ale w tym czasie ktoś musi ogarniać dom. 

To o tym jest ta książka”. 

za: Ewa Wachowicz „Miłość nie bywa bezproblemowa” (magazyn Kraków i Świat, listopad-grudzień 2025